Đánh giá hoại tử tế bào gan dựa vào enzyme gan

11:42

Các hình thức xét nghiệm chức năng gan bao gồm: kiểm tra men gan (enzyme gan), bilirubin, protein gan (albumin, prothrombin, …), công thức máu … Có 4 enzyme gan khác nhau được đưa vào trong các xét nghiệm thông thường, đó là aspartate aminotransferase (AST hoặc SGOT) và alanine aminotransferase (ALT hoặc SGPT) được biết đến như transaminase; phosphate kiềm (AP) và gamma-glutamyl transferase (GGTP) được biết như men gan mật. Khi các men này tăng lên có thể biểu hiện của bệnh gan.

Trong bài viết tập trung vào đánh giá chức năng gan dựa trên ALT và AST.

Enzyme gan – men gan (hay transaminase; aminotransferase) là những enzym nội bào, sự tăng của các enzym này phản ánh tình trạng tổn thương tế bào gan. Sự có mặt của ALT và AST ở các cơ quan có sự khác nhau. ALT có mặt nhiều nhất trong gan, sau đó là đến thận, tim, cơ xương. Còn AST có mặt nhiều nhất ở tim, sau đó là đến các cơ quan khác (gan, cơ xương, thận…).

Ngoài ra, khác với ALT, AST còn có mặt ở tụy tạng, hồng cầu hay tiểu cầu. Do AST hiện diện ở tim nhiều hơn gan, nên sự tăng ALT nhạy cảm và đặc hiệu hơn AST trong các bệnh về gan.

Trong đánh giá chức năng gan, xét nghiệm đo hoạt độ các men gan thường được dùng để:

–    Đánh giá tình trạng tổn thương gan (hoại tử tế bào gan).

–    Theo dõi tác động độc trên tế bào gan của các thuốc sử dụng có nguy cơ gây độc cho gan.

Ở người bình thường, nồng độ AST và ALT ở nam cao hơn ở nữ, thay đổi theo độ tuổi (người già có AST tăng nhẹ so với giá trị bình thường, trẻ sơ sinh cũng có AST tăng 2-3 lần giá trị bình thường) và cân nặng, vị trí địa lý. Ngoài ra, thức ăn không làm ảnh hưởng rõ rệt đến mức độ các enzyme gan trong máu, do đó không có sự khác biệt rõ ràng giữa lúc đói và bình thường. Các enzyme gan cũng có thể thay đổi nồng độ theo ngày, thậm chí là phụ thuộc vào các thời điểm trong ngày, ví dụ như mức enzyme gan vào buổi sáng và buổi trưa cao hơn buổi tối một chút.

Mức tăng enzyme gan xảy ra do quá nhiều nguyên nhân nên chỉ giúp bác sĩ đưa ra một nhận định ban đầu, định hướng cho các chẩn đoán tiếp theo. Cần phải làm thêm các xét nghiệm khác để xác định chính xác.

Nguyên nhân làm tăng mức enzyme gan

–    Viêm gan do virus.

–    Gan nhiễm mỡ.

–    Bệnh gan do rượu.

–    Bệnh gan do thuốc.

–    Viêm gan tự miễn.

–    Nhiễm độc thảo mộc.

–    Bênh gan di truyền.

–    U gan.

–    Suy gan.

–    Luyện tập gắng sức.

Tỷ lệ ALT và AST cũng có thể mang lại thông tin có giá trị liên quan đến mức độ và nguyên nhân bệnh gan. Hầu hết các bệnh gan thì mức tăng ALT cao hơn mức tăng AST nhưng có 2 trường hợp ngoại lệ. Xơ gan và nghiện rượu thì mức tăng AST cao hơn mức tăng ALT, thường tỷ lệ này là 2:1.

Nếu men gan tăng và tỷ lệ AST/ALT < 1 sẽ đặc hiệt cho các bệnh sau:

–    Viêm gan do virus (viêm gan A, viêm gan B, viêm gan không phải A – không phải B, viêm gan do cytomegalovirus).

–    Viêm gan do thuốc (aspirin, rifampicin, isoniazid, heparin).

–    Viêm gan nhiễm độc (CCl¬4, amanit phalloid).

–    Tắc mật do các nguyên nhân không phải là ung thư.

–    Hoại tử gan.

Tỷ lệ AST/ALT > 1 trong các trường hợp sau:

–    Xơ gan

–    Viêm gan do rượu (thông thường tỷ lệ này >2)

–    Xâm nhiễm gan (do di căn ung thư, nhiễm sarcoid, lao, u lympho, lupus ban đỏ)

–    Viêm gan bùng phát do bệnh Wilson (tỷ lệ này > 4)

Lợi ích của các xét nghiệm do nồng độ enzyme gan

Hữu ích trong bệnh lý tim để phát hiện nhồi máu cơ tim hay viêm cơ tim (do AST đặc trưng cho cơ tim hơn gan, cần phối hợp với một vài xét nghiệm khác).

Cho phép xác định một bệnh lý gan và theo dõi tiến triển của bệnh. Xét nghiệm này được coi là một test nhạy cảm nhất để phát hiện tình trạng tổn thương tế bào gan do virus và do thuốc (tăng nồng độ enzyme gan có thể đi trước tình trạng tăng bilirubin máu hàng tuần). Tỷ lệ AST/ALT > 1, kết hợp với tăng gamma globulin máu kèm giảm nồng độ antithrombin III, rất dễ gợi ý có tình trạng xơ gan.

Dùng để tiếp tục theo dõi bệnh nhân nghiện rượu được điều trị thuốc khác lao, vì nguy cơ viêm gan do thuốc.

Theo SKCĐ

Leave a Reply

Be the First to Comment!

avatar
  Subscribe  
Notify of